خراسان و فرهنگ رضوی جزو جدایی‌ناپذیر از تمدن جنوب و غرب آسیا است

به گزارش سرویس بین‌الملل و جهان اسلام رضوی؛ دکتر محمد رفیق مغول، باستان‌شناس پاکستانی با شهرت جهانی و استاد بازنشسته دانشگاه بوستون است که در باستان‌شناسی جنوب آسیا، تمدن دره سند و مدیریت میراث بین‌المللی تخصص دارد. او که دارای مدرک دکترای مردم‌شناسی از دانشگاه پنسیلوانیا است، بیش از شش دهه را صرف انجام کاوش‌ها و بررسی‌های پیشگامانه در سراسر پاکستان کرده و بقایای دوره‌های اسلامی، بودایی و پیشاتاریخی را در پنجاب، خیبر پختونخوا و گلگت-بلتستان کشف کرده است. دکتر مغول، دریافت‌کننده جایزه معتبر تمغای امتیاز پاکستان، تحقیقات پیشگامانه‌اش درک ما از تمدن هاراپا، هنر گندهارا و میراث معماری دوره اسلامی در پاکستان را به طور قابل توجهی افزایش داده است.

او که در سال 1400 شمسی به عنوان چهره برگزیده فعال در فرهنگ رضوی معرفی شد معتقد است فرهنگ رضوی به مرکزیت مشهد و خراسان بزرگ جزو مهم و جدایی ناپذیر از تمدن غرب و جنوب آسیا است.

این پژوهشگر برجسته تمدن‌های جنوب و غرب آسیا می‌گوید: تخصص اصلی من باستان شناسی و کشف و ارزیابی آثار باقی‌مانده از تمدن‌های گذشته و تأثیر آنها بر فرهنگ و تمدن امروزی کشورها است.
وی بیان می‌دارد سالها به عنوان مدیرکل موزه‌های کشور پاکستان خدمت کرده است و به خوبی با پیوندهای تمدنی میان پاکستان با ایران آشنا است.

دکتر محمد رفیق مغول اظهار می‌دارد تمدن‌های جنوب و غرب آسیا پیوندهای قوی و ارتباطات مستمر با یکدیگر داشته‌اند و این روابط در طول تاریخ تا به امروز به اشکال مختلف بازتولید شده است و سبب پدید آمدن اشکال جدیدی از تمدن شده گردیده است.

این تمدن‌پژوه پاکستانی درباره منظور از تمدن بیان می‌دارد که تمدن در نگاه رایج در آکادمی‌ها به آثار ملموس باقی مانده از زندگی مردمان گفته می‌شود که در طول یک دوره نسبتا بلند تاریخی ماندگار و اثرگذار شده است و بعضا تبعات آن تا به امروز گاه به صورت فرهنگ نمود می‌یابد.

استاد تاریخ دانشگاه بوستون آمریکا درباره تمدن خراسان و رابطه آن با تمدن حوزه جنوب آسیا و پیرامون رودخانه سند تأکید می‌کند که تمدن‌های باستانی عمدتا پیرامون رودخانه‌ها و مراکز برخوردار از امکان ادامه حیات بوجود آمده‌اند اما تمدن‌های ماندگار بشری مانند تمدن اسلامی بر محور مراکز دینی و معنوی و زیارتگاه‌ها و مساجد سامان یافته‌اند.

تمدن اسلامی و نبوی بر گرد مسجدالنبی شکل گرفت و کعبه و مسجدالحرام مرکز جهان اسلام است. در منطقه خراسان حرم امام رضا(ع) مرکز حفظ و ثبات و تداوم تمدن اسلامی خراسان گردید و تا به امروز نیز همین جایگاه را در اختیار دارد.

دکتر محمد رفیق مغول در ادامه بیان داشت: تمدن خراسان و تمدن سند پاکستان حیطه وسیعی از حیات ساکنین در جنوب و غرب آسیا را تشکیل می‌دهند اما مرکزیت معنوی مشهد امام رضا(ع) یا خراسان و فرهنگ رضوی، بر تمامی نواحی جنوب و غرب آسیا سایه افکنده و تأثیرات آن در قالب آثار برجای مانده در موزه‌های دو کشور پاکستان و ایران قابل اثبات است.

وی خاطر نشان کرد علاوه بر این زندگی مردمان مسلمان پاکستان و ایران و در مجموع تمدن اسلامی در شرق جهان به طور کلی در رابطه و پیوند با حرم امام رضا (ع) و تمدن و فرهنگ دینی خراسان است.